Vũ vô kiềm tỏa năng lưu khách, 雨無鉗鎖能留客,

Có nghĩa :

        Mưa không cần phải cầm cọng gì cả mà vẫn giữ được khách ở lại (Kiềm là Cây Kềm. Tỏa là Khoá. nên KIỀM TỎA là Kềm khóa lại, ý chỉ hết lòng giữ khách lại, Miền Nam nói là CẦM CỌNG ).

    Một anh học trò tên Nguyễn Chiêu Huấn bèn đối lại rằng :

           Nguyệt hữu loan cung bất xạ nhân  月有彎弓不射人.

Có nghĩa :

        Trăng có vành cong như cánh cung, nhưng không bắn người bao giờ.

    Cụ đồ khen :

       – Con người tài hoa phúc hậu, sẽ có hậu vận tốt về sau !

    Một anh học trò khác bộp chộp đối là :

         Phân bất uy quyền dị sử nhân  糞不威權易使人.

Có nghĩa :

         Cứt(phân) không có quyền uy gì cả mà dễ sai khiến con người (ý nói khi “mắc đi cầu” thì không ai có thể cưỡng lại được cả !).

    Cụ đồ Huy cười mà phán :

       – Thứ đồ thô lậu, có tài nhưng chỉ đáng là hàng trọc phú mà thôi !

     Lúc bấy giờ, anh học trò Nguyễn Giản Thanh mới thủng thỉnh đối lại rằng :

           Sắc bất ba đào dị nịch nhân  色不波濤易溺人.

Có nghĩa :

         Sắc đẹp không có sóng gió gì cả nhưng dễ làm cho con người bị chìm đắm.

    Cụ đồ Huy vổ bàn đánh đét một tiếng, khen :

       – Thật tuyệt ! tài hoa sắc sảo đáng bậc Trạng Nguyên, nhưng e hậu vận sẽ bị lụy vì nữ sắc.

                    

    Lời nhận xét của cụ đồ Đàm Thận Huy đã thành lời tiên tri trong những năm sau đó. Nguyễn Giản Thanh thi đỗ thủ khoa, rồi đỗ Trạng Nguyên đời Vua Lê Uy Mục (1508), làm quan lễ bộ Thượng thư, nhưng vì say đắm một cô gái đẹp ở kinh thành mà đến ô danh bại tiết. Còn Chiêu Huấn chỉ đỗ Bảng Nhãn nhưng làm quan và sống yên ổn đến già. Riêng người học trò kia sau cũng vào hàng hào phú trong vùng, nhưng ai cũng chê là hạng thô lỗ, bỉ lậu.

     Nguyễn Giản Thanh, người làng Ông Mặc (làng Me), huyện Ðông Ngàn (nay là Từ Sơn), Bắc Ninh. Ông sống vào khoảng đầu thế kỷ XVI, sinh năm 1482, mất năm nào không rõ. Lúc nhỏ ông rất thông minh, mới 16 tuổi đã thông hiểu rất nhiều sách vở, sau đỗ Trạng Nguyên, nên tục gọi là Trạng Me.

     Đó là “Giai Thoại Văn Chương Việt Nam” ta, còn “Giai Thoại Văn Chương Trung Hoa” thì vế ra như sau :

                        雨無門戶能留客    Vũ vô MÔN HỘ năng lưu khách

                         

     Theo truyện kể trong dân gian Trung Hoa như sau đây:

     Đường Dần 唐寅（1470—1524）tự Bá Hổ 伯虎, Tử Úy 子畏, hiệu là Lục Như Cư Sĩ 六如居士、Đào Hoa Am Chủ 桃花庵主… Người Ngô Huyện, Trực Lệ thuộc đất Tô Châu, là nhà thơ, nhà văn học và nhà thư họa nổi tiếng trong đời nhà Minh, là một trong Ngô Trung Tứ Tài Tử 吳中四才子 và cũng là một trong “Giang Nam Tứ Đại Tài Tử 江南四大才子” đương thời. Năm Hoằng Trị thứ 11 (1498) Đường Bá Hổ đậu đầu khoa Ứng Thiên Mậu Ngọ ở Nam Kinh, nên người đời thường gọi là Đường Giải Nguyên.

     Một hôm, Đường Bá Hổ cùng một nhóm bạn bè rủ nhau ra ngoại thành du ngoạn. Đang trong lúc cả nhóm xướng họa nói cười vui vẻ thì trời bỗng đổ cơn mưa to. Cả nhóm nhốn nháo tìm nơi trú mưa; May sao phía trước mặt không xa thấp thoáng thấy có một trang viên, bèn cùng nhau kéo đến gỏ cửa xin trú mưa. Chủ trang viên là một Viên Ngoại Lang họ Từ, tuổi trạc ngoại ngũ tuần tiếp đón niềm nở. Sau khi pha trà đãi khách và trao đổi qua lại, biết đây là những thư sinh Tú tài trong vùng nên càng ân cần tiếp đãi hơn lên.

            

                             Đường Bá Hổ và Giang Nam Tứ Đại Tài Tử qua Điện ảnh

     Nguyên Từ Viên Ngoại tuy ở vùng ngoại thành, nhưng cũng thuộc dòng dõi thư hương. Dưới trướng không con trai, chỉ có một gái nên hết mực cưng chiều. Từ Tiểu thư ngoài công ngôn dung hạnh còn giỏi cả thi từ ca phú nữa. Nghe trong nhóm thư sinh đến trú mưa có cả tài tử Giang Nam Đường Bá Hổ mà mình hằng nghe tiếng là giỏi giang, bèn xin phép cha cùng được ra diện kiến và trao đổi văn thơ. Từ Viên Ngoại là người cởi mở phóng khoáng nên cho phép Từ Tiểu Thư cùng ra uống trà và đàm đạo. Nhân nói đến trời mưa, Từ Tiểu thư bèn gợi ý và ra một vế đối để mọi người cùng đối lại cho vui. Vế ra như sau :

                 雨無門戶能留客    Vũ vô MÔN HỘ năng lưu khách,

      Có nghĩa :

           – Mưa không có nhà cửa gì cả mà có thể giữ được khách.

      Vế ra nghe như đơn giản, nhưng hàm ý của Từ Tiểu thư muốn nói là : Tôi nhờ có nhà cửa mới lưu được khách qúy ở đây, nhưng MƯA thì không có NHÀ CỬA gì cả mà cũng lưu được khách qúy; Biết rằng khách qúy có lưu được mãi hay không, hay khi mưa tạnh thì lại đi mất rồi ?!.

      Một thư sinh Tú tài đứng dậy, nắm vạt áo ướt của mình đưa lên đối rằng :

                 雲有彩裳不借人   Vân hữu thái thường bất tá nhân.

      Có nghĩa :

           – Mây trời có áo đủ màu nhưng không cho người mượn bao giờ !

            

      Cả bọn đều vổ tay khen hay, vì câu đối vừa chỉnh vừa vui : Mây trên trời như các tà áo màu, nhưng làm sao mượn cho được, áo ướt thì rán chịu đi ! Một thư sinh khác đứng lên đưa hai tay lên trời như than oán, đối rằng :

                 天有風雲易惱人   Thiên hữu phong vân dị não nhân.

      Có nghĩa :

           – Trời có gió mây bất thường nên dễ làm phiền lòng người !

            

      Một thư sinh khác đứng dậy nói rằng :”Gió mưa là bệnh của trời mà, làm sao trách trời cho được !?” Đoạn anh ta hướng về phía Từ Tiểu thư tủm tỉm cười mà đối lại rằng :

                 野有花香易縛人    Dã hữu hoa hương dị phược nhân

      Có nghĩa :

           – Ngoài đồng nội có hoa thơm nên cũng dễ trói buộc con người !

              

      Ý anh ta ví Từ Tiểu thư như là một cánh hoa thơm ngoài đồng nội đã trói buộc được “trái tim” của anh ta rồi ! Ý tình qúa lộ liễu, mọi người còn đang lo sợ là Tiểu thư sẽ nổi giận, thì ngoài trời mưa cũng đã tạnh hẵn. Cả bọn bèn đứng lên nói lời cảm tạ và từ biệt gia chủ để ra về. Khi ra đến cổng ngoài, Từ Tiểu thư như chửa cam tâm, bèn đến bên Đường Bá Hổ mà thỏ thẻ rằng :”Đường Giải Nguyên có thể hạ cố cho một vế đối được chăng ?“. Biết là Từ Tiểu thư bất chấp thị phi là đã có tình ý với mình, nhưng ở nhà Đường Bá Hổ đã có đến tám vị phu nhân rồi, nên còn đang bối rối chưa biết phải từ chối như thế nào, chợt nhìn lên bầu trời đối diện, sau cơn mưa một chiếc cầu vồng ngũ sắc hiện lên thật đẹp ở chân trời; Đường Bá Hổ bèn vòng tay thi lễ và đối rằng :

                虹有橋梁不渡人    Hồng hữu kiều lương bất độ nhân

      Có nghĩa :

           – Cầu Vồng có cầu đó nhưng không để cho người nào đi qua được cả !

               

      Ý của Đường Bá Hổ là : Tiểu thư ơi, Tôi chỉ hào nhoáng được như cánh cầu vồng mà thôi, thấy thì đẹp mà không thể đi qua được đâu ! Từ Tiểu thư chừng như cũng hiểu ý của Đường Bá Hổ nên cũng đành buồn thương mà chấp nhận cho số kiếp và duyên phận của mình.

      Nói thì nói thế, chứ ngoài tám bà vợ ở nhà ra, Đường Bá Hổ còn nổi tiếng với những kịch bản, sân khấu, điện ảnh… với truyện tình thứ 9 là “ĐƯỜNG BÁ HỔ ĐIỂM THU HƯƠNG 唐伯虎點秋香” lưu truyền rộng rãi trong dân gian mãi cho đến hiện nay với hai câu thơ :

                     聞道禁中時節異，  Văn đạo cấm trung thời tiết dị,

                     九秋香滿鏡臺前。  Cửu THU HƯƠNG mãn kính đài tiền !

       Có nghĩa :

                             Nghe nói trong cung thời tiết khác,

           

                         ĐƯỜNG BÁ HỔ ĐIỂM THU HƯƠNG qua Sân khấu và Điện ảnh