Tôi lên xe buýt đi Đà Lạt vào lúc 9 giờ rưõi đêm tại bến xe miền Tây. Vì mua vé trể nên chỗ nằm của tôi tuốt sau chót. Chắc chắn bị dằn dữ dội, nhưng cũng còn chút an ủi là đưọc nằm cạnh cửa sổ.
Ngủ lúc nào tôi không hay, giật mình tỉnh giấc khi cảm thấy quá nóng. Ngồi dậy, thấy mọi ngưòi phía trưóc đang ngủ say. Xe đang ngừng ở một nơi nào đó.
Tôi lấy phone ra mở Google Map hỏi: Please let me know where I am? Google Map không trả lời.
Đây là lần đầu tiên tôi dùng Google Map trên Iphone. Tôi không nhớ sao trên phone tôi có Google Map. Những gì không cần thiết trên phone tôi xóa hết cho nhẹ phone.
Chạy xe tôi thưòng dùng Map của xe.
Tôi bưóc ra phía trưóc, xuống xe hỏi ngưòi đang đứng gần xe, nơi nào? Ngưòi ấy chỉ vào một cây cổ thụ.
Thôi thì đáo xứ tùy nhân. Nhập gia tùy tục. Nhưng thắc mắc, cây cổ thụ có linh hồn không? Có biết buồn không?

Xe vẫn đậu, lẽ ra, đầy ngưòi trên xe. Xe có đậu cũng phải mở máy, nhưng tài xế đã tắt máy. Đành đứng chờ và phải đuổi muỗi.
Đến khi tài xế kêu lên xe. Bưóc về giưòng nằm phía sau cùng. Xe lăn bánh vào đêm đen. Chưa thể ngủ lại. Nhìn ra ngoài cửa sổ, chẳng thấy gì. Thật ra là thấy mờ mờ màng đêm.
Nhớ lại, về đến Sài Gòn, ở tại khách sạn gần phi trưòng Tân Sơn Nhứt. Hai ngày sau gọi taxi chở ra bến xe miền Tây. Taxi chạy quanh co những nơi lạ.
Ngày xưa từ Tân Sơn Nhứt tôi thưòng chạy về hưóng Ngã Tư Bảy Hiền, theo đưòng Nguyễn Văn Thoại rồi qua Hồng Bàng, qua Cây Gõ theo đưòng Hùng Vương hay Lục Tỉnh chạy về Phú Lâm.
Taxi chạy ngã nào, chẳng biết, nhưng rồi cũng đến xa cảng miền Tây.
Những nơi bán bánh mì Sài Gòn bên kia đưòng, nay đâu rồi?
Ngưòi xưa, ngưòi Sài Gòn xưa. Nạy còn đưọc mấy ai?
Vào mua vé xe đò Phưong Trang về Vĩnh Long, giá xe chỉ khoảng 8 đô.
Bên kia, xe buýt từ Los Angeles chạy qua vùng Santa Ana, nơi có nhiều ngưòi Việt sinh sống. Quãng đưòng khoảng 50 cây số, giá khoảng 12 đô.
Nếu đi xe lửa Amtrak chạy nhanh hơn, giá khoảng 15 đô.
***
Hai ngày ở Sài Gòn, chưa quen giờ, ngủ chẳng đưọc bao nhiêu. Đầu óc lờ vờ, ngủ không đưọc, thức thì cũng chẳng tỉnh táo.
Sực nhớ đến lời Oanh Lê. Ý Oanh Lê nói, nếu Oanh Lê từ Úc về đúng dịp tôi cũng về, gặp nhau ở Vĩnh Long chắc vui.
Nghĩ đến đó, tự nhiên nhớ đến mấy câu:
“Trèo lên cây bưỏi hái hoa
Bưóc xuống vưòn cà hái nụ Tầm Xuân
Nụ Tầm Xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay.
Ờ! Sao tự nhiên nhớ mấy câu đó. Chẳng biết sao?
Có lẽ vì Ý Mã Tâm Viên. Tâm Viên Ý Mã gì đó, có lần nghe sư giảng.
***
Nhớ đến Oanh Lê, hết lờ vờ, bèn ngồi dậy nhìn cảnh bên ngoài.
Đẹp quá! Màu xanh cây lá, nối tiếp màu xanh lá cây.
Bên tôi, chỉ mùa Xuân. Thảm hoa vàng hoa đỏ, hoa hoang dại nối tiếp nhau.
Có nơi chạy dài hàng chục cây số rau dền xanh dền tía mọc đầy, có cả rau sam.
Có một vùng bồn bồn mọc dài theo mưong lộ.
Mùa Hè thì cảnh vật trông thê thảm, hoa cỏ dại bị nắng sa mạc thiêu rụi, nhìn thấy một màu rầu rầu.
Bên này màu xanh nối tiếp màu xanh.
Nhớ đến đoạn:
“Chốn Hàm Dưong chàng còn ngoảnh lại
Bến Tiêu Tưong thiếp hãy trông sang
Khói Tiêu Tưong cách Hàm Dưong
Cây Hàm Dưong cách Tiêu Tương mấy trùng
Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngát một màu
Tình chàng ý thiếp, ai sầu hơn ai nhỉ?
***
Xe chạy ngang một ao sen. Lâu lắm rồi mới thấy lại ao sen.
Thấy ao sen, thì không thể nào không nhớ chuyện ông thầy Đồ ra ao sen nhìn ả hái sen.
Ả hớ hênh ả để đồ ra.
Sau đó, Đồ nọ tưỏng đồ kia thêm thắc mắc. Suốt năm canh Đồ nằm khôn nhắp. Những mơ màng Đồ nọ tưỏng đồ kia.
Nhân gian truyền khẩu: Đồ nọ thấy đồ kia thì bị khổ ba năm.
Phật dạy: Vô Thưòng, Vô Ngã và Khổ.
Phật dạy những loại khổ: Ái biệt ly. Cầu bất đắc . .
Rồi Phật dạy cách thoát khổ.

Nhưng cái khổ của ông Đồ thì khác. Biết đâu ông Đồ muốn khổ ba năm nối tiếp ba năm ba năm. 
Nhắc đến chuyện truyền khẩu nhân gian, không thể quên chuyện: Gả em vợ nghèo ba năm. Và người ta cũng hay ca tụng: Em gái của vợ là thiên nga.
Có lần tôi nói với cô 9. Tiếc quá, em cô 9 là cậu mưòi chứ không phải dì mưòi.
Cô 9 nói, không sợ đội quần.
Đội quần như đội vải chứ có gì.
Nhưng mà nếu phải chọn nghèo ba năm hay khổ ba năm. Chắc là chọn khổ.
Xin kể thêm một chuyện truyền khẩu nhân gian:
Một anh người Hoa vào ở rể nhà người Việt.
Anh chàng ngưòi Hoa cưói cô chị thứ hai.
Sau một thời gian ở rể. Ba trách móc chàng rể:
– Hai à! Hai. Nghe nói mầy tằng tịu với con Ba hả Hai?
Chàng rể hỏi lại:
– Ai “lói” với Tía?
Ba vợ trả lời:
– Con Ba nói.
Chàng rể nói:
– Ai “lói” thì không có.Dì Ba “lói,” thì chắc có.
Ba vợ ôn tồn nói:
– Cục phân còn có đầu có đuôi. Sao mầy làm vậy Hai?
Chàng rể trả lời:
– Ngộ ể chảy không hà. Không có “lầu” có “luôi.”
(CÒN TIẾP)

Nguyễn Hoàng Hưng