Sáng ngày 8 /7, tôi đến quán cà phê MrP Bingsu & Tea trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, Tri Tôn rất sớm, đợi Lương Minh từ Sài Gòn, KS Phạm Hiền và chị Phi Rom từ Long Xuyên về chơi.

Tri Tôn trước tháng 07/2025 là một huyện của tỉnh An Giang, có huyện lỵ là thị trấn Tri Tôn. Sau tháng 7/2025, thị trấn Tri Tôn nhập thêm một phần Châu Lăng, một phần Núi Tô thành xã mới: xã Tri Tôn.

Địa danh này xuất phát từ tên Khmer là ស្វាយទង, Svay ton, người Việt đọc trại thành Xà Tón, và chánh quyền Việt Nam qua các thời đại Việt hóa thành Tri Tôn.

Nhưng Svay ton nghĩa gốc là gì?

Có nhiều nguồn giải thích, trong đó chánh thức được công nhận bằng một bia đá ở cổng chào của xã trên tỉnh lộ 948 (từ Chi Lăng, An Hảo vô): “Xà Tón đọc trại từ Svayton, Svay là con khỉ, và ton là đeo, níu kéo. Vì ngày xưa nơi đây có rất nhiều khỉ thường xuống đất níu kéo người đi qua.”

Nhưng ông Nguyễn Chương Mt trong một bài viết cho rằng: “Trong tiếng Khmer, nếu đọc /svay/ sẽ là ស្វាយ, nghĩa là cây xoài; đọc /ton/ sẽ là ទង, nghĩa là thân cây, cành cây. Vậy, “svay ton” là cành cây xoài, không mang nghĩa “khỉ níu kéo”! Trong khi đó, con khỉ được đọc là /sva/: ស្វា ; còn “bám víu”, đọc là /taong/: តោង. Mang nghĩa “khỉ bám víu” /sva taong/.

Nói cách khác, không phải “Svayton”, mà phiên âm thích hợp nhứt sẽ phải là “SVATAONG” thì mới mang nghĩa “khỉ bám víu (níu kéo)”. Còn “Svay ton”: ស្វាយទង , là vùng đất có xoài từng chùm thì đúng địa danh hơn.” Tôi không nghiêng về cách hiểu nào hết. Cả hai đều lý thú và đồng nhứt để giới thiệu vùng đất xa xôi thơ mộng này.

oOo

Mấy năm gần đây, Tri Tôn phát triển rất mạnh sớm trở thành một đô thị sầm uất cho vùng Bảy Núi. Đường sá được chỉnh trang. Bên cạnh các công trình kiến trúc cổ được duy trì và nâng cấp như chùa Xà Tón, chùa Núi Tà Pạ… các khu phố, quảng trường cũng được đầu tư, nhà hàng quán ăn quán cà phê nở rộ, bộ mặt thị tứ của một vùng quê dần dần sang trọng xinh đẹp lên.

Như quán cà phê MrP Bingsu & Tea này chẳng hạn. Không gian thoáng đãng với phong cách vibe sân vườn rộng rãi và nhiều cây xanh, có nhiều góc trang trí đẹp mắt, lãng mạn, thơ mộng phù hợp cho giới trẻ chụp ảnh.

Quán thuộc hệ thống nhượng quyền của thương hiệu MrP Bingsu & Tea, nổi tiếng về các món tráng miệng kiểu Hàn Quốc và đồ uống đa dạng như:

• Bingsu (Kem tuyết): Món chủ đạo với lớp kem tuyết mịn, ngọt thanh kết hợp nhiều loại topping trái cây tươi như bingsu sầu riêng, bingsu dâu tây, bingsu khoai môn hay các phiên bản theo mùa (mận, cherry).
• Đồ uống: Đầy đủ các loại trà sữa, trà trái cây giải nhiệt, matcha và cà phê.
• Bánh ngọt: Các món bánh mì nướng (toast) ăn kèm cũng rất được lòng thực khách, đặc biệt là trẻ em và học sinh.

Giá cả hơi cao nhưng chấp nhận được: cà phê đá 25 ngàn/ly. Bingsu tuỳ loại 25 ngàn – 30 ngàn…

oOo

Tôi ngồi ngắm trời trăng mây nước một chút thì Lương Minh và các bạn tới. Điều bất ngờ cho cuộc tao ngộ này, hôm nay cũng là sinh nhựt của anh Phạm Hiền. Chị Phirom trang trọng bày chiếc bánh kem lên bàn.

Có hai bạn nhỏ vào quán. Đi ngang chúng tôi thấy những ông già râu tóc bạc lại có bánh kem sinh nhựt, bạn gái ngạc nhiên lắm đứng trầm trồ. Chị Phirom thấy vậy liền mời các bạn cùng uống cà phê, cùng cắt bánh mừng anh Phạm Hiền.

Bạn gái nhỏ tên Duyên, học SPKT Sài Gòn giờ làm ở Amway Thủ Đức. Bạn trai tên Thắng, quê nhà Tân Lợi, cháu bà Cẩm Xoàn danh giá ở Chi Lăng. Hai đứa trẻ đẹp xinh xắn, ăn nói duyên dáng hoạt bát. Cuộc gặp tình cờ khiến buổi cà phê thêm vui.

À, có một chi tiết ngôn ngữ đặc sắc cũng nên nhắc tới. Anh Lương Minh thấy trên bảng hiệu của quán đề Bingsu & Tea. Tea thì ai cũng biết nhưng Bingsu là gì? Đang lúc mọi người ngớ ra, bạn trai nhỏ trả lời: dạ, là đá bào ạ!

Tuyệt vời! Bingsu thiệt sự là món đá bào thần thánh của tuổi thơ miền Nam. Dịch là kem tuyết làm mất hẳn giá trị. Cám ơn em, bạn nhỏ!

o

…Chúng tôi ngồi suốt cho đến lúc nắng lên mà không hay. Anh Lương Minh nói còn phải về Sài Gòn, thôi chia tay vậy.

Chúng tôi ra về. Hai bạn nhỏ lưu luyến tiễn đưa. Thiệt cũng có chút tình bịn rịn! Cám ơn các em! Cám ơn các bạn già đã cho chúc mừng một buổi sinh nhật vui vẻ.

Tri Tôn 8/7/26

Đào Dũng Tiến

Pham Hiền- Đào dũng Tiến- Lý (Hà Tiên) Luong Minh