TIẾT OÁNH 薛瑩 Thi nhân đời Vãn Đường, không rõ năm sinh năm mất, chỉ biết ông sống dưới đời vua Đường Văn Tông (809-840). Cái thời mà vẻ hưng thịnh phồn vinh của nhà Đường đã tàn lụi đi rồi, và sự nổi dậy của nông dân do Vương Tiên Chi và Hoàng Sào lãnh đạo đã đưa nhà Đường đến những giây phút cuối như nắng chiều sắp tắt. Sống trong thời buổi nhiễu nhương loạn lạc của cảnh tang thương biến đổi, ta hãy nghe sự cảm thán của ông qua bài thơ Ngũ ngôn tứ tuyệt sau đây…

THU NHẬT HỒ THƯỢNG

落日五湖遊,      Lạc nhật ngũ hồ du,

煙波處處愁。     Yên ba xứ xứ sầu.

浮沈千古事,      Phù trầm thiên cổ sự,

誰與問東流。     Thùy dữ vấn đông lưu !?

* Chú thích :

– THU NHẬT HỒ THƯỢNG 秋日湖上 : Ngày thu trên hồ.

– Ngũ Hồ 五湖 : Ở đây chỉ Thái Hồ của tỉnh Giang Tô, nơi bắt đầu của Ngũ Đại Hồ.

– Phù Trầm 浮沉 : là Nổi Chìm; trong thơ chỉ tình trạng của xã hội phồn vinh hay cùng khổ; Quốc gia cường thịnh hay suy vong… Câu thơ nầy còn có dị bản là TRẦM PHÙ 沈浮 (Chìm nổi). Nhưng “Phù trầm” hay “Trầm phù” gì thì ý nghĩa cũng như nhau mà thôi.

* nghĩa bài thơ :

  NGÀY THU TRÊN HỒ

– Đi dạo bên bờ Thái Hồ trong cảnh mặt trời chen lặn của nắng chiều…

– Khói sóng mờ mịt khắp nơi khiến người ta không khỏi sầu muộn…

– Nổi chìm chìm nổi là chuyện của ngàn đời…

– Có ai hỏi vì sao mà nước chảy về đông không ?!

Với lời thơ giản dị dễ hiểu, nhưng cũng dễ đánh động lòng người với dòng nước luôn chảy về đông và khói sóng mờ mịt trên mặt Thái Hồ khi mắng chiều sắp tắt, làm cho Tiết Oánh cảm thấy chuyện nổi chìm trên mặt nước cũng giống như là chuyện nổi chìm hưng suy thành bại của thế cuộc và của đất nước trong mấy ngàn năm qua vậy, Nhất là làm cho người ta phải cảm khái trước thời buổi suy vi của triều Đại nhà Đường đã từng vang bóng một thời, giờ thì cũng như dòng nước luôn chảy về đông mà cũng không ai buồn hỏi : Tại sao tất cả các dòng sông đều chảy về đông vậy !? Vì đó là quy luật bất di bất dịch của ngàn đời, là sự tuần hoàn tự nhiên của tạo hóa cứ theo dòng thời gian mà trôi chảy mãi đến muôn đời !…

* Diễn Nôm :

      NGÀY THU TRÊN HỒ                 

             Chiều xuống dạo Thái Hồ,

                     Khói sóng sầu mênh mông.

                     Nổi chìm ngàn năm ấy,

                     Ai hỏi nước về đông ?!

Lục bát :

               Nắng chiều xuống dạo Ngũ Hồ,

                     Khắp nơi khói sóng mơ hồ sầu dâng.

                     Nổi chìm là chuyện ngàn năm,

                     Về đông ai hỏi những dòng sông chi ?!

                                                                                                    ĐỖ CHIÊU ĐỨC