Đọc “Nhền nhện” của Nguyễn Thánh Ngã, ta không chỉ thấy hình ảnh một loài côn trùng nhỏ bé, mà bắt gặp cả một tiểu vũ trụ của thân phận, định mệnh và sự thức tỉnh. Với cấu tứ lạ, nhà thơ mượn hình ảnh loài nhện để mổ xẻ một thực thể phức tạp hơn nhiều: Đó là con người giữa lưới đời bung biêng.

Từ lưới trời định mệnh đến nỗi buồn nhân thế

Ung Ngoc Dương

Mở đầu bài thơ là một tình huống đầy mặc nhiên: “Trời bủa lưới / Kéo ta vào ta”. Một lực đẩy vô hình từ tạo hóa buộc con người phải quay vào soi chiếu bản ngã. Trong cái lưới ấy, hình ảnh “Em” hiện lên như một vầng trăng xa vời, một đối tượng thẩm mỹ hay một thiên thần thanh khiết. Nhưng “Lưới nhện không bắt được vầng trăng”. Đây là một sự minh định về giới hạn: cái hữu hạn không thể chiếm lĩnh cái vô hạn, con người không thể dùng những toan tính thường tình để sở hữu cái cao khiết của tạo hóa.

Hình ảnh “người góa phụ” xuất hiện như một biểu tượng điển hình cho “nỗi buồn người” – một nỗi buồn đặc quánh mà “ánh sáng như lưỡi gươm cũng không cắt được”. Đó là sự bất lực trước sự mất mát và khoảng cách, là cái buồn không thể “tiêu hóa” bằng những cảm quan thông thường.

Sự lựa chọn tối giản và tiếng thở dài của phận người

Giữa cơn bối rối của thân phận, câu thơ: “Thà làm nhền nhện / Chỉ giăng sương / Bắt được giọt trong sáng” hiện lên như một sự lựa chọn triết học sâu sắc. Nhà thơ thốt lên một tiếng thở dài sườn sượt để chọn cách sống tối giản nhất: thà làm kiếp nhện nhỏ nhoi để thu giữ chút tinh khôi của sương mai, còn hơn mang kiếp người để rồi tự trói mình trong mạng lưới của suy tư viển vông.

Cái “Ta trong Ta” chính là bi kịch lớn nhất. Con người tự giăng lưới nhốt mình bằng những u sầu, để rồi “tóc trắng / phủ xuống vai mà trắng”. Màu trắng của tóc không chỉ là thời gian, mà là dấu tích của sự tàn phá tâm can.

Ánh sáng nội tâm và sự bung vỡ đại giác

Đỉnh điểm của bài thơ là hình ảnh: “Nỗi buồn / Trùm mền mà buồn”. Đây không phải là sự buông xuôi, trốn chạy. Trong nhãn quan Thiền học, đây là một cuộc “nhập định” vào chính nỗi đau của mình. Khi nỗi buồn không thể chia sẻ cùng ai, khi mọi thực thể bên ngoài đều xa vời, thì chiếc mền chính là “vỏ kén” để con người đối diện rốt ráo với bản ngã.

Ở đó, một thông điệp nhân văn rạng ngời tỏa sáng: Con người mang nghiệp thơ vào thân không phải để bi lụy, mà để dùng thơ như một ngọn đèn trí tuệ. Khi nhận ra “lưới đời” là định mệnh không thể tránh, con người sẽ không còn than trời trách phận. Sự cứu rỗi không đến từ bên ngoài, mà đến từ ánh sáng nội tâm. Đó chính là phẩm hạnh và trí tuệ giúp ta đứng dậy sau những đổ vỡ, giải thoát khỏi mọi ràng buộc khổ đau để đạt đến sự tự tại, bung vỡ đại giác.

Lời kết

“Nhền nhện” là bài thơ của sự tỉnh thức. Nó gửi gắm một thông điệp cho những “người có duyên” rằng: Đừng buông xuôi trước định mệnh. Hãy học cách làm một “nhền nhện giăng sương” để chưng cất những giọt trong sáng từ chính nỗi đau của mình. Một lối thơ không vần điệu nhưng tràn đầy sức mạnh quán tưởng, thực sự là một đóa hoa tâm đắc của Nguyễn Thánh Ngã gửi tặng cho đời.

Quý bạn hứu duyên có thể tìm thấy bài thơ Nhền Nhện ở trang nhà của nhà thơ nổi tiếng của đất trời phương Nam nắng gió , hay tìm thấy ở trang nhà Thanh Ngọc ạ ! Chúc một ngày mới sắp vô dịp đại lễ mọi người được an lạc ạ ! Bây giờ là 3h sáng . Mình rời bàn phím đi kinh hành trong vườn nhà đây .

UÔNG NGOC DƯƠNG

( cư sĩ Thanh Ngọc)

Nguyễn Thánh Ngã- Lương Minh- nhà thơ Kiều Huệ

NHỀN NHỆN

Trời bủa lưới

Kéo ta vào ta

Còn em…

Em là vầng trăng

Lưới nhện không bắt được

Ánh sáng không phải trăng

Góa phụ không thể cắn được

Và đêm

Bủa vây muôn sợi cước

Bóng tối không xóa được

Ánh sáng như lưỡi gươm

Cũng không cắt được

Nỗi buồn người

Thà làm nhền nhện

Chỉ giăng sương

Bắt được giọt trong sáng

Còn hơn

Ta trong ta

Tóc trắng

Phủ xuống vai mà trắng

Nỗi buồn

Trùm mền mà buồn…

NGUYỄN THÁNH NGÃ