Bước sang tháng 7 âm lịch, những cơn mưa đầu thay nhau tắm mát ruộng đồng và mọi thứ đều trở nên xanh non hơn, trong đó có món canh rau tập tàng. Món này tuy đơn giản nhưng gợi lên bao ký về những buổi cơm nghèo, nơi có tình mẹ, tình cha và cả gia đình xúm xít bên nồi canh rau nóng hổi chỉ lỏng bỏng với nước.

NGON NHƯ CANH MÁ NẤU

Sở dĩ người ra gọi đó là rau tập tàng, vì xuất phá từ ý nghĩa kinh tế, nghĩa là loại rau này không được trồng bằng các mô hình chuyên canh rau màu, mà chủ yếu là mọc dại và được thu gom, lượm lặt từ các bờ kênh, thửa rộng, hay chỉ là khoản đất trống với nhiều loại rau mọc dại ven nhà mà gần như ở khu khực nông thôn nào cũng có, chỉ cần lấy theo cái rỗ rảo quanh các khu vườn là vô tư hái cả chục thứ rau xanh tươi mơn mởn, nào mồng tơi, bù ngót, rau đền, rau chai, lá bình bát dây, đọt nhãn lồng, lá lốp, tầm bóp, cải trời, lá vong nem non…

Nhớ hồi xưa nhà tôi nghèo lắm, hễ hôm nào không có đồ ăn má (mẹ) tui lại đưa cho cái rỗ kêu ra ruộng hái rau tập tàng đem về luộc hay đem nấu canh không chỉ toàn lỏng bỏng nước chứ làm gì có thịt hay cá, tép gì mà nấu chung. Vậy mà bữa cơm nghèo ấy lại chứa chan bao kỉ kiệm về một thuở hàn vi, gia đình tuy nghèo nhưng lúc nào cũng ngồi chung mâm cơm hóng hổi, ăn rau luộc chấm nước tương hay chỉ đơn giản là húp nước canh không đến đỗ cả mồ hôi hột mà vui đến lạ, vì nơi có tấm lòng và giọt mồ hôi cùng nụ cười của má, chứ không như bây giờ cả gia đình muốn ngồi chung ăn bữa cơm khó quá, thậm chí con cái bây giờ cũng không có nhu cầu ăn cơm chung mâm với ông, bà hoặc cha, mẹ mà nó chỉ cần bới tô cơm rồi vô phòng đóng chặt cửa, rồi dán mắt vào cái điện thoại!? Nghĩ đến là buốn và cứ muốn quay về quá khứ, xin lại một chút tuổi thơ để yêu, để nhớ nhiều hơn khi mái đầu đã pha màu sương khói.

Đó là kỉ niệm đẹp của gia đình tôi, còn theo các nhà nghiên cứu về đông y, rau tập tàng còn mang ý nghĩa là “thảo” của từ “thảo dược” vốn được xem như một thang thuốc dùng trong chăm sóc sức khỏe và ẩm thực dưỡng sinh. Bởi theo nghiên cứu của các nhà khoa học, các loại rau này cung cấp nhiều chất xơ và nhiều vitamin quan trọng cho cơ thể, nhất các thành phần dinh dưỡng giúp mát gan, giải độc, giảm mở và an thần. Do vậy, món canh đọt nhãn lồng hay lá vong nem thường được đem nấu cho người bị mất ngủ như một bài thuốc dân gian. Cũng như, rau tập tàng là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào cùng các chất chống oxy hóa mạnh mẽ giúp giảm lượng cholesterol xấu (LDL) trong máu và tăng cường cholesterol tốt (HDL). Qua đó, giúp cho việc duy trì mức cholesterol ở mức cân bằng, góp phần bảo vệ hệ thống tim mạch, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tim…

Mãi khen loại rau này để thấy rằng, thứ rau tập tàng đến nay đã trở thành đặc sản chứ không còn là món ăn nghèo của một thuở hàn vi. Hiện nay trong các hàng quán ở khu vực miền tây, từ các quán cơm bình dân đến các nhà hàng sang trọng đều có sự hiện diện của món rau tập tàng và trở thành món ăn ngon mang đậm tình quê. Trong đó, món canh rau tập tàng nấu chả cá thác lác hay cá đồng là ngon nhất. Cách nấu đơn giản lắm, nước nấu canh có thể là nước dừa xiêm hoặc chỉ là nước lả nấu cho sôi lên, thả chả cá thác lắc hay cá đồng làm sạch bỏ vào, nêm chút bột ngọt, hạt niêm, rồi muốn thơm thì rắc thêm chút tiêu xanh, mở tỏi phi vàng, khi canh sôi đem nhúng với tạp tàng tạo nên một món canh ăn ngon đến khó tả. Nước canh ngọt thanh, mang hương vị đặc trưng của rau đồng, vừa húp, vừa chan đỗ cả mồ hôi hột khi cái cay cay của tiêu sọ hòa với cái ngọt dai của chả cá cát lát hay cá đồng chắt nịt, có người ăn món canh này “mần sạch” cả mấy chén cơm mà vẫn muốn ăn. Rồi thứ cái rau ấy, do được ngắt từng đọt, hái từng lá nên lúc nào cũng non xanh, ăn vừa mềm lại đậm vị khi các loại rau hòa trộn lại vào nhau. Nếu không nấu canh thì cũng có thể đem luộc chấm kho quẹt, cá kho khô, chao, tương hay đơn giản hơn là đem xào tỏi chấm nước mắm ớt hiểm xanh…

CÓ NÊN ĐƯA RAU TẬP TÀNG VÀO SIÊU THỊ?

Hiện đã bắt đầu vào mùa mưa nên sau mỗi đợt hái những mầm xanh từ các loại rau tập tàng lại đua chen nẩy nở và các mẹ, các chị ở vùng nông thôn lại thay nhau “hái lộc” trời ban cho đem ra chợ bán để trang trải cuộc sống, giúp con nuôi dưỡng ước mơ và tiếp tục “cõng chữ” đến trường. Vất vả là vậy, nhưng bên những gánh rau tập tàng ấy là nụ cười tươi rói luôn nở trên bao gương mặt sậm nắng, ướt đẫm mồ hôi vì nặng gáng mưu sinh. Có người tự đặt ta câu hỏi: Xứ mình ruộng đất nhiều, vườn tạp bỏ hoang cũng nhiều, thậm chí đất trống trên các bờ líp vuông tôm cũng còn rất nhiều, nếu được phát động phong trào nông dân cải tạo vườn tạp hay “phủ xanh” bờ líp vốn bị bỏ hoang lâu nay cho câu rau tập tàng phát triển phải chăng sẽ tạo nên sinh kế và thu nhập tăng thêm cho nhiều người? Thậm chí, đóng gói cả rau tập tàng đưa vào bán ở các siêu thị cũng hỏng phải chơi, vì giá rau tạp tàng bán ở các chợ hiện nay cũng ở mức khá cao với gần 30 ngàn đồng/kg, nhưng lại chưa được quan tâm đầu tư khai thác, hãy làm thử xem!?

Bởi trên thực tế, cây rau tập tàng đã từng là cây rau giúp nhiều hộ không đất thoát nghèo và có điều kiện nuôi con ăn học. Bà Trương Thanh Xuân, Chủ tịch UBMTTQVN xã Phước Long, tỉnh Cà Mau cho biết: “Đối với nhiều hộ nghèo không đất sản xuất, cây rau tập tàng đã trở thành kế mưu sinh. Nhiều hộ đã nhờ vào việc hái rau dại đem bán mà góp phần vào trang trải cuộc sống, tăng thu nhập và thoát được cái nghèo. Thấy được tính hiệu quả này, xã đã và đang vận động phát động phong trào nông dân cải tạo vườn tập phát triển các loại rau đồng và hướng đến mở rộng thị trường tiêu thụ”.

Thương cây rau tập tàng gắn với nhiều kỷ kiệm và vui hơn khi loại rau này bắt đầu trở thành đặc sản. Món canh quê nghèo này hy vọng sẽ tạo thêm sinh kế và góp phần “xanh hóa” đất trống vốn là thứ tài nguyên cần được khai thác, phát huy.

Bài và ảnh: Lư Dũng

h4

h5