Ngồi lò dò những cuốn sách cũ, tra cái bản đồ cũ đô thành Sài Gòn thấy ghi rõ ràng là “đường Nhựt Tảo”, “chợ Nhựt Tảo”, Nguyễn Trung Trực diệt pháp hạm Espérance của Pháp trên vàm sông Nhựt Tảo.

Chiến công Nhựt Tảo gắn liền với anh hùng Nguyễn Trung Trực (1839 -1868). Ngày 10/12/1861 Nguyễn Trung Trực đốt cháy chiến hạm Espérance của Pháp trên vàm sông Nhựt Tảo ở tỉnh Tân An. Ngày 16/6/1868 ông đem quân tấn công đồn Rạch Giá, chiếm tỉnh lỵ Rạch Giá trong tay Pháp năm ngày.. Thư tịch ghi lại câu nói của ông khi bị Pháp giam cầm trong khám lớn Sài Gòn: “Số tôi hết rồi, tôi đã không cứu được quê hương tôi thì nay tôi chỉ xin một điều là được chết sớm chừng nào hay chừng đó”. Ngày 27/10/1868 (12/9 âm lịch), Nguyễn Trung Trực bị quân Pháp bắt và chém đầu tại chợ Rạch Giá ,chổ cây da cổ thụ, khi đó ông mới 30 tuổi.

Tại Long An khu di tích,đền thờ Nguyễn Trung Trực ghi rành vành là “vàm Nhựt Tảo”, còn đó đình thần Nhựt Tảo (Hình) nhưng sách báo sau 1975 lại ghi là “vàm Nhật Tảo”. Thành đô Sài Gòn trước 1975 có đường Nhựt Tảo,chợ Nhựt Tảo. Sau 1975 sửa thành đường Nhật Tảo, chợ Nhật Tảo. Còn nhớ VNCH có một chiến hạm tên là Nhựt Tảo. – Người Miền Nam nói kiểu đọc “nhựt trình” khi chữ “nhựt” có nghĩa là ngày. Rồi “thường nhựt” ,”nhựt nguyệt”, tên “Nhựt”.

– Và nước “Nhựt Bổn” Nhựt Bổn xưa còn gọi là Phù Tang, Yamato, Nippon..Phù Tang là cái cây của thần mặt trời, Yamato tức Đại Hòa là bộ tộc lớn nhứt của Nhựt giống như tộc Việt của chúng ta. Tộc Đại Hòa thống trị xứ Nhựt, là nơi xuất phát của thần mặt trời, Thiên Hoàng. Nhựt có hàng ngàn lễ hội trong năm, có những lễ hội mùa hè dân chúng đàn ông quấn mỗi cái Fundoshi (quần xì) Nhựt nhỏ xíu, mỏng. Xã hội Nhựt Bổn là “Trật tự trong nhường nhịn”.

Nhựt Bổn nằm nơi khỉ ho cò gáy, gần cực bắc luôn lạnh teo bugi. Nước này nằm giữa biển trên ba cái cù lao (đảo), cách Tàu cái eo biển lớn nên vô tình chưa bị Tàu đô hộ. Mà bản thân Nhựt xưa rất nghèo,xứ không trù phú,đá núi lô nhô, thiên tai, động đất tới núi lửa phun, sóng thần, chết đói rất nhiều. Xã hội Nhựt nó giống nước Tần trong tánh khí, có lẽ nhờ Từ Phúc.

Nhựt nói rằng họ là Thần Quốc 神 国, nghĩa là quốc gia của 3 vị thần thánh. Núi nhiều thì thần nhiều? Thần “Thiên ngự trung chủ” ở ngôi chánh thống là nguyên tổ của các Thiên Hoàng. Còn hai vị thần “Cao hoàng sản linh” và “Thần hoàng sản linh” thì là ngoại tổ của Thiên Hoàng. Sau tới thời Nữ Thần Mặt Trời tức là thần Quốc Tổ 神 組 là chánh thần tạo lập ra ngôi vua Nhựt tới nay.

Vua Nhựt Bổn đầu tiên là Thần Võ Thiên Hoàng 神武天皇 – Jimmu Tennou ,cùng thời với Châu Huệ Vương bên Tàu và Hùng Vương bên Việt. Và truyền ngôi tới nay ngót 130 đời trong 2679 năm. Ngôi Thiên Hoàng chỉ có một dòng họ ngồi độc quyền, không có họ nào khác. Nhựt Bổn canh tân sớm nên đã phát triển thành nước hiện đại, giàu có, văn minh.

Phan Bội Châu năm 1906 hoạt động tại Nhựt Bổn, viết tại Nhựt Bổn gửi về nước “Hải ngoại huyết thư” có nghĩa “thư viết bằng máu từ nước ngoài về”:

“Hồn cố quốc vẩn vơ vơ vẩn

Khôn tìm đường dò nhắn hỏi han

Bâng khuâng đỉnh núi chân ngàn

Khói tuôn khí uất, sóng cuồn trận đau..”

Sau 1975 chữ “Nhựt Bổn” của người Miền Nam bị sửa thẳng thừng thành “Nhật Bản”. Kết luận: Người ta sửa “nhựt” thành “nhật” cho “phổ thông”, kiểu người Miền Bắc.

2. Còn chữ nhứt cũng rất là đau.

Người Miền Nam trước 1975 nói số đếm là “nhứt”, “nhị”, “tam”, tứ”… (một, hai, ba, bốn). Thành ra có quận nhứt, quận nhì. Đi xe có tài nhứt, tài nhì, tài ba, tài bốn… Cải lương có “đào nhứt”, đào nhì”, “kép nhứt”, “kép nhì”.

“Nhứt gạo, nhì rau/ Tam dầu, tứ muối”

“Nhứt mệnh, nhì vận, tam phong thủy, tứ tích âm công, ngũ độc thư”.

Đọc đoạn thơ sau:

“Nhứt là đường Catinat / Hai bên lầu các, phố nhà phân minh/ Bực thềm lót đá sạch tinh  /Các cửa hàng bán lịch thanh tốt đều /    Máy may mấy chỗ quá nhiều/ Các tiệm tủ ghế dập dìu phô trương/  Đồ sành, đồ cẩn, đồ đương/  Đồ thêu, đồ chạm trữ thường thiếu chi/ Những đồ Đại Pháp, Huê Kỳ/  Ăng-lê, Nhựt Bổn món gì cũng sang/ Hàng Tây các sấp nhẩy tràn  /Xiêm, Miên, Bắc thảo đồ đoàn bố vi”

(Nam Kỳ phong tục diễn ca,Nguyễn Liên Phong)

Các địa danh Nam Kỳ có thói quen hay xài nhứt, nhì, tam và các hướng đông, tây mà đặt tên làng. Ví dụ như khi mới khai hoang tên làng là Tân Sơn, dần dà có ngày chia đất ra hai làng mới thì sẽ có tên mới là Tân Sơn Nhứt,Tân Sơn Nhì.

Cũng có khi từ ban đầu lập làng đã chia ra,ví như đất Vũng Tàu từ ngày khai phá đã có ba địa danh Thắng Nhất, Thắng Nhì, Thắng Tam, là ba làng của ba ông đội Phú Yên khai sanh ra Vũng Tàu.

Tỉnh Gò Công có nhiều địa danh như vậy. Ngày nay chạy qua Chợ Gạo sẽ thấy xã Bình Phục Nhứt, thắc mắc vậy nhứt còn nhì đâu?

Qủa là xưa ở vùng này có xã Bình Phục Nhì, thuộc quận Hòa Đồng tỉnh Gò Công, tra danh bạ thì ra xã Bình Phục Nhì đã bị mất tên,nay là xã Bình Nhì thuộc huyện Gò Công Tây. Tức là Bình Phục Nhứt thuộc Chợ Gạo mà “Nhì” thì thuộc Gò Công.

Gia Định có: Tân Thới Nhứt, Tân Thới Nhứt Tây, Tân Thới Nhì, Tân Thới Nhì Tây, Tân Thới Tam. – Đệ nhứt đia danh chữ “nhứt” là Phi trường Tân Sơn Nhứt. Tân Sơn Nhứt là một giáp thuộc thôn Tân Sơn có từ thời Nguyễn Hữu Cảnh vào Gia Định, sau nâng lên thành thôn Tân Sơn Nhứt..Thôn Tân Sơn Nhứt được lập năm 1749 thuộc quận Bình Dương, phủ Tân Bình, thành Gia Định.

Tân Sơn Nhứt phía đông giáp thôn Phú Nhuận, An Hội; phía Tây giáp thôn Tân Sơn Nhì; phía Nam giáp Phú Thọ và thôn Tân Sơn Nhì,phía Bắc giáp thôn Hạnh Thông Tây, thôn An Hội

Sau thời Pháp,thôn Tân Sơn Nhứt thành làng rồi xã. Làng này rất cao ráo, không bao gờ ngập nước nên chúa Nguyễn Ánh đã lập lăng mộ linh mục Bá Đa Lộc ở làng này.Chừng năm 1920 Pháp đã giải tỏa lấy đất gần hết làng Tân Sơn Nhứt xây sân bay, và gọi là sân bay Tân Sơn Nhứt.   Phần đất còn lại nhỏ hẹp hợp với phần còn lại của làng Chí Hòa thành làng Tân Sơn Hòa.  Tổng diện tích của Tân Sơn Nhứt khi đó là nó rông hơn 3.600 ha.  Sân bay Tân Sơn Nhứt vang danh thế giới,vậy mà phải ngậm đắng nuốt cay bị đổi tên thành Tân Sơn Nhất sau 30/4.   Sau 1975 chia chác đất cất nhà, táp 2.100 ha đất sân bay làm nhà riêng.

Hiện sân bay chỉ còn khoảng 1.500 ha, trong đó 850 ha dân dụng, phần còn lại do Bộ Quốc phòng quản lý. Trong đất quân đội này có 160 ha để làm sân golf và dịch vụ.

Địa danh chữ nhứt ngày nay vẫn còn rành rành. Bà Điểm vẫn còn đình Tân Thới Nhứt ở góc đường Phan Văn Hớn, Nguyễn Ảnh Thủ

Chợ Gạo vẫn còn xã Bình Phục Nhứt. – Trước 1975 có đại lộ Thống Nhứt. Sau 1975 bị xóa tên, và chữ thống nhứt bị sửa thành “thống nhất”

“Thống nhứt” là chữ chính danh của Miền Nam mà chính TT Ngô Đình Diệm cũng phải xài. Hãy đọc lại câu rành rành Tổng Thống Ngô Đình Diệm đã viết: “Chúng ta hãy hợp tâm trí nghị lực và khả năng để bảo vệ non sông, và hạnh phúc quốc dân trong độc lập và thống nhứt”.

Đại lộ Norodom ở Sài Gòn đổi thành đại lộ Thống Nhứt chứ không phải Thống Nhất.Kết luận: Với người Miền Nam thời phải nói là “Nhựt Tảo” ,”Nhựt Bổn” ,”Tân Sơn Nhứt” ,”Thống Nhứt” Nhưng sau 1975 thì ai nói và viết “Nhựt Tảo”, “Nhựt Bổn” ,”Tân Sơn Nhứt” ,”Thống Nhứt” là sai chánh tả.

Bạn thử với mấy đứa con cháu của bạn đi,viết Tân Sơn Nhứt nó đây đẩy kiểu “Chú viết sai chính tả, cô con không cho viết vậy đâu. Người Bắc họ không nói đặng hoặc nói rất khó âm “nhứt” và “nhựt”, cũng như âm “ngàn”, “kinh”, “bịnh”, “lời lẽ”, và “dòng sông” nên họ phát âm thành “nghìn”, “bệnh”, “kênh”, “giòng sông”, “nhời nhẽ” và “nhất”, “nhật” hết.

Ghi Thống Nhất, Nhật Tảo và Tân Sơn Nhất mới là sai chánh tả.

NGUYỄN GIA VIỆT