Trung tuần tháng sáu vừa rồi đưa một nhóm bạn Sài Gòn về thăm Phú Yên. Bốn ngày ba đêm quá ít cho một tỉnh duyên hải miền Trung dày đặc cảnh quan và di tích nhưng cũng đủ để khắc họa một Phú Yên quyến rũ trong mắt người phương Nam.

Tiếng là dân Phú Yên nhưng sinh trưởng trong chiến tranh sau đó lại đi xa nên những hiểu biết về quê hương rất ít. Chuyến đi lần này trông cậy vào cô bạn thân không sinh ra ở đó lại rành đất Phú như trong lòng bàn tay.

-Ngày thứ nhất đi về phía Nam

Rời khách sạn lúc 5h sáng, Tuy Hòa còn đang ngái ngủ. Ngang qua cầu Hùng Vương dòng sông Ba lấp lánh những tia nắng đầu tiên. Trên con đường vắng thênh thang thỉnh thoảng một vài người đạp xe tập thể dục sớm lướt qua. Xe chạy thêm chút nữa cung đường biển Phước Tân- Bãi Ngà hiện ra trước mắt. Những động cát nối dài, núi trùng điệp một bên, biển loáng bạc nắng sớm một bên. Ai nỡ từ chối những góc ảnh tuyệt vời như thế!

Bãi Môn- Mũi Điện một cung đường đẹp nhất VN

Nhưng Bãi Môn- Mũi Điện  ( hay mũi Đại Lãnh) cung đường ven biển đẹp nhất ở Phú Yên mới khiến ai nấy trầm trồ. Những khúc cua tuyệt vời. Những vách đá cheo leo. Biển xanh thẫm phía đưới. Núi và biển cuộc rượt đuổi không cùng. Một lát sau ngâm chân trong làn nước mát lạnh bên một con lạch nhỏ ở Bãi Môn, ngắm ngọn hải đăng Mũi Điện một trong những nơi đón bình minh đầu tiên trên đất liền Việt Nam thấy lòng mênh mông vô cùng.

Trưa hôm đó đoàn nghỉ chân ở Vũng Rô nơi người viết có nhiều kỷ niệm. Trước năm 1975 mỗi khi đi học ở Sài Gòn về xe đò ngang qua đây biết là sắp về đến nhà. Năm 1978 trên một chuyến tàu chợ Tuy Hòa- Nha Trang nhiều chi tiết xảy ra đã viết thành một truyện ngắn(1).

Cầu gỗ Ông Cop ở Tuy An

Chiều muộn xe ghé biển Làng Lò Hòa Hiệp rồi hồ Hóc Răm- Hòa Tân. Một ngày mệt nhoài với nhiều điểm đến nhưng ai nấy đều thích thú với các cảnh sắc hùng vĩ, thơ mộng, hữu tình của Phú Yên.

Trên xe về lại Tuy Hòa ai đó hát một câu của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang: “ Đường đi đưa tới phía Nam…”(2).

-Ngày thứ hai đi về phía Bắc

Nếu vùng biển phía Nam để lại nhiều kỷ niệm thì vùng biển phía Bắc mang nhiều tiếc nuối. Năm 1977 học xong khóa I trường CĐSP Nha Trang về nhận nhiệm sở đầu tiên ở xã An Chấn sau đó là xã An Hòa. Ba năm đi dạy thời bao cấp, những bước chân chập chững vào đời thiếu thốn cả tinh thần lẫn vật chất tâm trạng nào quan tâm đến cảnh đẹp.

Hiện tại trên bản đồ du lịch Phú Yên, Tuy An là vùng biển tập trung nhiều thắng cảnh. Xe chạy qua các điểm du lịch nổi tiếng Cầu Gỗ Ông Cọp, Nhà thờ Mằng Lăng, Gành Đá Dĩa, Hòn Yến cũng đổng thời chạy qua những địa danh gắn bó một thời như Đầm Ô Loan, An Hòa, Nhơn Hội, Phú Thường để rồi tiếc nuối sao mình biết về vùng đất này muộn thế!

Nhà thờ Mằng Lăng

Gành Đá Dĩa

Nhớ một đêm năm 1979 ngoài trời tối đen như mực, có tiếng động nhẹ ở ngoài sân. Hỏi cô bạn trọ cùng nhà, dạy cùng trường làm gì thế? Có đứa học trò lớp chín dưới Yến tặng con cá ngừ. Lúc đó cứ ngỡ Yến là một nơi xa xôi nào lắm. Giờ lặng người khi đứng trước Hòn Yến. Chưa có cảnh biển nào gây xúc động đến thế! Hai khối đá lớn nhỏ sừng sững giữa trời mây có cảm giác với tay là chạm được. Nước biển thì như một bức tranh phối màu có chủ đích. Phía xa là xanh dương đậm, gần hơn là màu rêu của đá, trắng của san hô. Đúng là một tuyệt tác của thiên nhiên. Càng tiếc hơn nữa khi cô em họ đổi về An Hòa sau đó mấy năm bảo, thập niên 80 Hòn Yến còn đẹp hơn bây giờ rất nhiều đồng thời tiết lộ Yến(3) chỉ cách trường cấp II An Hòa nơi chị dạy hơn một cây số có thể đi bộ được.

Xe rời An Hòa đi ngang qua địa phận xã An Chấn những cái tên như Phú Quý, Long Thủy lại thấy bồi hồi. Ôi Tuy An một thời tuổi trẻ!

Bên cạnh các thắng cảnh phía Nam và phía Bắc các bạn Sài Gòn còn dành nhiều tình cảm cho thành phố Tuy Hòa. Hiền hòa, không chặt chém, ồn ào thậm chí kẹt xe chẳng khác gì Sài Gòn như nhiều thành phố du lịch biển khác. Tuy Hòa tạo cho người nơi khác đến cảm giác được sống chậm, bình yên.

Tháp Nghinh Phong

Chì là một buổi tối ngồi trên chiếc ghế lười cạnh tháp Nghinh Phong ngắm ánh đèn nhấp nháy ngoài khơi. Chỉ là một buổi sáng uống Café Tùng, đi dọc đường Tản Đà nghe bạn kể tuổi thơ với những chùm chim chim, dúi dẻ nơi căn nhà của ngoại dưới chân núi. Chỉ là khoảnh khắc đứng trên núi Nhạn nhìn ngọn Chóp Chài rồi dòng sông Ba tuôn mình ra biển lớn thầm thì, bạn có biết quê bạn thơ mộng lắm không? Và sau hết thảy thay cho lời khen ngợi là câu hứa sẽ trở lại Phú Yên nói chung, Tuy Hòa nói riêng lần nữa.

Phú Yên trong con mắt người phương xa như thế còn người gốc ở đó ra sao? Khẩu vị, thói quen, tâm hồn dù lưu lạc bao nhiêu năm vẫn là người con xứ biển. Số lần trở về nhiều hơn khi du lịch phát triển. Tự hào khi thấy hình ảnh quê hương xuất hiện trong các bộ phim nổi tiếng như Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh, Ngày Xưa Có Một Chuyện Tình, Hẹn Em Ngày Nhật Thực. Thế nhưng bên cạnh niềm vui còn vài nỗi băn khoăn. Có cần thiết phải làm một con đường trang trí màu sắc lòe loẹt dẫn vào Gành Đá Dĩa, những hàng quán nhếch nhác cản trở tầm nhìn ở Hòn Yến, những lồng bè buôn bán luộm thuộm ở Vũng Rô, cảnh giả ở các khu du lịch. Mong sớm có một bàn tay tổng đạo diễn nếu không làm cho Phú Yên đẹp hơn xin hãy trả lại vẻ đẹp tự nhiên vốn có của thiên nhiên ban tặng.

Hôm chia tay Tuy Hòa xe qua khỏi cầu Đà Rằng hỏi các bạn nghĩ thế nào về Phú Yên? Thay cho câu trả lời là hàng loạt câu hỏi địa phương từng đến tên gì, quán ăn đó ở địa chỉ nào, chả dông là chả ra sao, mùa nào du lịch Phú Yên thuận tiện nhất. Ông bạn nhà văn quê Đồng Tháp còn khoe cuốn sổ tay ghi chi chít các chi tiết cho loạt bài Phú Yên Du Ký sắp ra mắt. Cô bạn người gốc Chợ Mới An Giang lo xa, lần sau đi Phú Yên sẽ đến những điểm nào? Biển trời Phú Yên rộng mở khắc đi khắc đến!

QUANG ĐẶNG

1/Truyện ngắn Ở Lại Cung Đường trong cuốn Muôn Nẻo Đường Về của QĐ

2/Bài hát Chiều Qua Tuy Hòa của NS Nguyễn Đức Quang

3/Yến tên gọi tắt Hòn Yến của dân địa phương

H Thap Nhạn

Bãi Môn xã Hòa Tâm

Hòn Yến