Đó là một cây bút viết về Sài Gòn với cả một tâm tình không ngưng nghỉ: Phạm Công Luận, tác giả bộ sách lừng lẫy trong và ngoài nước “Sài Gòn – Chuyện đời của phố” và một loạt tập sách in đi in lại nhiều lần, thuộc hàng best seller: “Nếu biết trăm năm là hữu hạn”, “Với ngày như lá, tháng như mây”, “Sài Gòn ngoảnh lại trăm năm”, “Những lối về ấu thơ”…

Cù Mai Công và Phạm Công Luận

Chúng tôi chơi với nhau từ hồi 15, 16 tuổi tới giờ. Luận dân Phú Nhuận nhưng chúng tôi học với nhau cùng khối, cùng trường Ngô Sĩ Liên, Nguyễn Thượng Hiền vùng Ông Tạ và Luận có nhiều bạn thân Bắc 54 Ông Tạ. Trong tập 1 bộ sách để đời “Sài Gòn – Chuyện đời của phố” cả chục năm trước, Luận đã cảm nhận về dân Ông Tạ: “có học và có cá tính”, “ăn mặc lịch sự hơn các khu Bắc 54 khác…”. Luận và tôi học ban toán trường Nguyễn Thượng Hiền. Sau mê Văn, Luận xin chuyển sang ban Văn, còn tôi vẫn học ban Toán. Ngày xưa ấy, đã gần 50 năm, có lúc Luận đạp xe tới nhà tôi chơi, thuở hai đứa “mơ làm văn sĩ”. Hai đứa gặp nhau, có gì nói hết, không kiêng dè, không thủ thế. Tin tưởng và hết sức tôn trọng tánh khí của nhau. Luận có lần bảo: “Mình tuổi con trâu, cày sâu lâu bền”. Thực sự là vậy, càng viết, ngòi bút của Luận càng lão luyện, thâm trầm: không lên gân, không nhấn nhá; cứ trải lòng theo từng câu chữ. Đọc mà lặng đi, mà ngơ ngẩn, mà yêu thương Sài Gòn – Gia Định – Chợ Lớn một thuở thiếu niên của Luận, của tôi và bạn bè đồng trang lứa… Bởi ẩn hiện trong đó là nét tài hoa, bay bổng, từ từng câu chuyện kể tới tựa sách, kể cả hai tựa sách Luận vừa ra mắt: “Lãng khách chợ Ga”, “Bát tiên xóm Con chuột”… Chợ Ga sát bên báo Tuổi Trẻ, xưa còn có tên chợ Di cư của bà con Bắc 54. Xóm của Luận thì tôi vẫn qua lại từ mấy chục năm trước. Hai tựa sách nhỏ, mỏng, mỗi tựa trăm trang với tổng cộng 35 bài nhưng đọc mỗi câu, mỗi dòng chữ, tôi hình dung cả một thế giới xóm, khung trời hẻm Sài Gòn – Gia Định – Chợ Lớn của Luận, của tôi, của chúng ta: “Sài Gòn nuôi chúng lớn, xóm nhỏ dạy chúng yêu thương” (lời ở bìa 4 tập Bát tiên xóm Con chuột”). Với tôi, nếu đã trót yêu thương Sài Gòn – Gia Định – Chợ Lớn, khó mà thiếu những tập sách của Luận, khi mỗi trang sách trong đó là cả một khoảnh đất – trời – người đằm thắm – từ những cẩn trọng, nghiêm khắc với từng chi tiết, tư liệu, nhân vật, hình ảnh mà Luận đã đi, đã gặp nhiều lần. Thói nết khiêm hòa, năm nào Luận cũng ra sách nhưng hiếm khi giao lưu khi ra mắt sách. Bất ngờ sáng mai thứ bảy 11-4, tôi nghe tin Luận giao lưu, ký sách ở Phương Nam Book Café trên đường sách Nguyễn Văn Bình (cạnh nhà thờ Đức Bà). Hiện nay, dù hưu nhưng tôi khá căng thẳng công việc, ít khi gặp ai. Nhưng sáng mai tôi xin ra với Luận, chung vui cùng Luận… Trong một buổi sáng cuối tuần Sài Gòn tháng tư nóng bỏng và nhiều gợi nhớ…

CÙ MAI CÔNG

H3 Các tác phẩm của Phạm Công Luận