Sau gần một năm bí mật củng cố lực lượng, tích trữ quân lương, Thiên hộ Võ Duy Dương tổ chức nhiều trận đánh xuất quỷ nhập thần. Đầu năm 1865, nghĩa quân đánh vào Doi Me, Mỹ Trà, lên tận Cai Lậy, Cái Bè, Thủ Thừa,… Trong đó, trận đánh úp đồn Mỹ Trà và nhà việc Mỹ Trà vào năm 1865 đã gây cho Pháp nhiều thiệt hại và có ảnh hưởng sâu rộng.

Cuối năm 1865, nghĩa quân phục kích gần đồn Mỹ Trà, trận đánh kéo dài mấy tiếng đồng hồ, thủy quân Pháp đổ vào giải vây, nghĩa quân rút ra ngoài đồn và dựa vào những bờ mương tiếp tục chiến đấu, quân Pháp thiệt hại nặng nề về người, nhiều súng ống, đạn dược bị tịch thu và một tàu liên lạc bị thiêu hủy.

Sau đó, Phó đô đốc Rozé mang quân từ Sài Gòn xuống tiếp ứng, đến nơi thì nghĩa quân đã rút lui. Để trả thù, Rozé hạ lịnh triệt hạ làng Mỹ Trà, Mỹ Ngãi và vùng phụ cận. Từ đó, ngày 16 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm, hương chức làng Mỹ Trà đều làm lễ tế vong linh những thôn dân bị thảm sát, ngụy trang thành lễ “Cúng cô hồn làng Mỹ Trà”.

NGUYỄN THANH THUẬN