Nước Mắm Cá Linh (2) 

Cảm giác vui vui vì  đã chinh phục được cây cầu khỉ dài hơn 10 mét để qua bờ rạch đối diện. Nghe tiếng anh T kêu tôi đứng ngay trên con đường mòn  để anh tới  xin ông chủ vườn vài trái xoài. Anh nói và vọt  lẹ quá, tôi chưa kịp phản ứng thì bóng anh đã khuất sau những bụi chuối rậm rạp. Không gian yên vắng buồn hiu của buổi trưa trên con đường mòn cận khu vườn nhiều cây to bóng mát.  Anh trở lại và chỉ ngược về hướng anh vừa đi:

– Mầy thấy hàng me đằng kia không, hồi đó  gọi  là “bờ xe” có bề ngang lớn lắm, trên mặt  trải đất ruộng nung chín đỏ cho xe hơi nhà của ông phú hộ nầy thông ra hương  lộ trải đá từ cầu Ông Đốc vô mả Hàm Lãi qua Trà Ôn thời Pháp thuộc. Khoảng đường đó bỏ hoang lâu lắm, bị nát bét  banh chành và cầu gãy sụm hết trơn. Chỗ nầy mà  bơi xuồng qua nhà tao, đến giữa sông nhìn lên phía đó mới thấy nhịp cầu sắt Ông Đốc chúi nhũi xuống nước.

– Hồi nảy phải anh nói vườn nầy không ai trông nom, vậy anh hỏi ai để xin xoài, mà xin để làm gì?

– Ông chủ đất nằm ở khu mộ đàng kia, hồi nảy tao xá ổng mấy xá để xin vài trái xoài sống  ăn chơi.

– Ổng cho mấy trái?

Anh T cười cười, ngoe ngoải  vượt qua tôi đi trước.   Hai thằng  men theo con lộ đất dọc theo mé con rạch Cầu Hàn.  Đường mòn phía đụt vườn bên nầy  gần mé rạch  và có vẻ lâu đời  hơn con đường xuyên vườn của chuyến đi vô  hồi nảy.  Những lời anh T lúc đứng  trên cây cầu khỉ khiến  tôi  dâng tràn niềm  hâm mộ về quá khứ nhộn nhịp trên bến dưới thuyền của các thế hệ cha ông.  Tôi đang  cố  tìm dấu tích chợ Tam Bình những ngày lập ấp. Thình lình anh T nắm tay tôi xẹt ngang khoảng trống giữa hàng cây lá nhỏ mọc từng cụm như loại  trồng làm hàng rào. Chúng tôi lọt vào khu đất rộng có những cây xoài  gốc cở hai đứa tui vòng tay ôm.  Sau cái vỗ vai và theo ngón tay của anh T, tôi ngước lên nhìn chùm xoài  đang đong đưa trên cao.  Tôi chưa biết mình làm gì trong khu vườn có vẻ  thông thoáng hơn khu vườn cây trái quê ngoại, điền sản một thời sung túc của ông bà  mà mấy cậu không đủ sức khai khẩn ở Phụng Hiệp.

Anh T đi  chung quanh  mấy gốc xoài  và thảy về phía tôi một số củi  nhỏ gọn  hình như đã được ai cắt ngắn khoảng 3-4 tấc.  Đoán biết là anh định ném xoài của người ta, nhưng bản tánh hiếu động và tâm lý dựa dẫm số đông làm tôi quên đi sợ hãi.  Xoay xoay  trong tay một khúc cây vừa ý, anh T nhìn lên chùm xoài gần nhất và  lùi lại cho đúng hướng ném.  Anh nắm một đầu khúc củi đưa cao ra sau vai rồi  chạy tới vài bước lấy thế  phang mạnh lên, khúc củi quay tròn bay vèo lên cao rất đẹp.  Tui cũng hứng khởi làm theo nhưng yếu sức, khúc cây  tung lên  là đà chưa tới đâu thì  va vào thân xoài  rớt ngay tại gốc. Anh T mĩm cười độ lượng nhìn tôi tập tành trò chơi mới mẻ. Xong đợt củi bay đầu tiên,  anh T lượm gom khoảng 5-6 trái xoài bị thương tật nứt bể do cây phang trúng hay rớt nhằm đất cứng. Hai đứa chia nhau bụm tay nắm cuốn mớ xoài  và bước nhanh ra con lộ đất vẫn vắng ngắt, anh T tiếp tục đi về  phía cầu Hàn chứ không trở lại cây cầu khỉ hồi nảy.

Tôi bước theo anh T ghé vào một tiệm tạp hóa nhỏ trong  xóm nhà chừng 5-7 căn ven đường.  Bà chủ tiệm mà anh gọi là thím Hai hỏi thăm thân tình như người nhà.  Rất tự nhiên, anh  vô bếp lấy ra cái rổ và con dao nhỏ.   Anh nói với thím Hai số tiền mua đường mía và mượn cái tô để đựng, thím ấy  không hỏi thêm  mà đong cống nước mắm đổ luôn vô nửa tô đường đó.  Anh T  kêu tôi  bưng  tô mắm đường đến chiếc bàn nhỏ  có mấy cái  ghế lùn trong chái lá trước sân. Còn anh  bưng rổ xoài đi vòng hông nhà, nơi có sàn lãng và hai lu nước.  Lát sau anh bước ra, giũ giũ  cho nửa tàu lá chuối  xoè ra trải  gần kín  mặt bàn. Anh  đặt chiếc rổ lên trên bàn, trong rổ có thêm vài trái chuối  đã tước sơ phần vỏ láng, chúng nằm lẫn với những  trái xoài xanh  đã rửa sạch và cắt cuốn mổ  lấy hạt gọn gàng.  Anh dùng con dao bổ cau chẻ dọc những miếng xoài còn vỏ bày lên tàu lá chuối. Dưới con mắt thèm thuồng của tôi, anh dùng một miếng xoài để quậy khối đường dẻo hòa đều với nước mắm. Quậy xong, anh T gát miếng xoài đó lên miệng tô đưa qua hướng tôi. Tôi phải nuốt nước miếng hai lần mới dám mở miệng ra cắn miếng xoài.

Mỗi mùa xoài, tôi  thấy má tôi hay mua những trái xoài tượng già thật lớn. Gần tới bữa cơm bà mới bầm nửa trái để chấm nước cá kho. Chứ tôi chưa từng được  nếm cái chua hét của  thịt xoài non xen lẫn chất chát của vỏ, cũng như chưa từng thưởng thức hương vị đặc biệt của tô mắm đường ngọt và thơm nồng nàn trong buổi trưa hôm đó. Hai đứa say sưa chấm quẹt và nhai dòn rụm một lát thì hết rổ. Bây giờ tôi mới hay mồ hôi rịn ra ướt đầu và chảy thành dòng xuống trán.

Anh T gom đồ dơ vô rổ, anh bưng ra sau rửa trả cho bà chủ tiệm tạp hoá vườn. Tôi cuốn tàu lá chuối, sẵn đi theo anh để rửa tay,  rửa mặt.  Chúng tôi chào thím Hai chủ quán, thấy  anh đi tiếp tục phía  Cầu Hàn, tôi hỏi:

– Tụi mình còn đi đâu nữa?

– Đi trở ra lộ đá, hồi nảy mình đi vô bằng đường mòn mé rạch bên kia, bây giờ trở ra Cầu Hàn bằng đường mòn mé rạch bên nây như chữ O.

– Ủa, anh không dẫn tui  qua sông về nhà  cho coi bí kíp hay sao?

– Từ nảy giờ ăn xoài và mắm đuờng là  xem xong bí kíp rồi đó.

Thấy tôi chưng hững, anh T nói thêm:

– Tám mầy hay nói chuyện thằng đau ban nào ăn được trứng đại bàng mà võ công cái thế. Tao ở đây không có trứng cò trứng cúm núm để ăn. Nhưng nhà quê thì mỗi bữa ăn đều có nước mắm. Như người Thượng cần có muối ăn mỗi ngày cho thân thể khoẻ mạnh. Ba năm trước, dì tao ở Hồng Ngự  trúng mùa cá linh. Sẵn dịp gia đình  dì dượng đi đám cưới ở Cái Vồn bằng ghe, dì muối hai khạp cá linh  chở xuống cho má và chỉ cách làm nước mắm. Ăn ngon quá chừng, nên mùa nước đổ năm ngoái và năm nay ba tao hùn với chú tao chạy ghe lên Long Xuyên đón mùa cá linh theo nước lũ tuôn vô đáy. Chuyện ăn nước mắm là chuyện ngàn năm của dân mình. Nhưng mới đây tao xem trong đống sách của cậu tao lúc ổng ở nhà tao dưỡng vết thương gãy xương giò. Tin tức tường thuật  một khoa học gia có tiếng ở Nhật để ra nhiều năm nghiên cứu các dân tộc ăn cá, khô mắm thuỷ sản và ăn nước mắm như Nhật Bổn, Việt Nam. Ông ta nhận ra chỉ số thông minh của dân tộc ăn nhiều nước mắm sẽ  cao hơn các dân tộc ăn thịt và xì dầu, muối tiêu muối ớt. Ổng nghiên cứu các thành phần trong  mỡ cá còn giúp bồi bổ sức khỏe  con người và một chất rất lạ mà khoa học gia ví von là có thể “tạo lập  trí tuệ nhân tạo”.

– Cuốn kỳ thư đó còn ở nhà anh không?

– Cậu tao gom về Tân Châu hết rồi.

Dù được ăn món xoài mắm đường thiệt đã, nhưng còn ấm ức  vụ bí kíp sao mà đơn giản quá. Hình như tôi có chút bất mãn nơi  thần tượng:

– Đường đi nầy có dễ đi như bờ bên kia không, nếu dễ thì anh để tui đi về một mình.

– Cứ theo đường mòn nầy chừng ba trăm mét là ra tới lộ đá.

Hồi  nhỏ xíu là Tám  tôi có khuynh hướng  mê ăn các món canh xào lạt lẻo và  không thích khô mắm. Con cá gì  kho cũng phải nước nhiều  lĩnh lãng với củ cải, cà chua. Món cá chiên tươi,  tôi  cũng ăn khơi khơi  chứ không chan dầm nước mắm. Ngay cả gỏi cuốn mà tôi ăn không cần nước  chấm, bị anh chị  tôi khen là tài thiệt. Từ hôm ăn xoài mắm đường hái trộm trong vườn ông quan Sáu, các thói quen đều đảo lộn.  Má tôi nhận ra nhiều cái   rất  lạ. Việc đầu tiên là keo nước mắm má pha chế theo khẩu vị cả nhà bị tui múc ra chén riêng để rót thêm nước mắm nguyên chất. Và các dĩa thịt cá  kho múc chừa cho tôi,  đều bị tôi thêm nước mắm. Vô cớ mà thằng con  thích ăn mặn khiến má tôi lo lắng.  Nhưng bà  không  kho mặn như người ta vì cả nhà lâu nay thương  tôi mà  quen dần khẩu vị mất rồi.

Qua tết ba tháng, anh N  được  phép thăm nhà bốn ngày. Má tôi tâm sự với anh N: “Má thấy thằng Tám có cái gì là lạ, tụi con biết từ hồi nhỏ là nó ăn lạt nhách. Nhưng hôm tết tới nay nó ăn mặn tới mức má cũng không nếm  nỗi. Con có học môn  tâm lý chiến, con ráng mềm mỏng tìm hiểu em  có bị cái gì không”.

Đi học vừa về đến nhà là anh N vô đề ngay:

– Má kêu anh tìm hiểu lý do bỗng dưng em thích  ăn mặn chát. Mình là đàn ông mà lòng vòng chi cho mệt. Anh biết em thương anh nhất, thì đừng làm mất thì giờ nghỉ phép của anh. Không có chuyện thì cho anh đi chơi với bạn ngay.  Có chuyện gì cứ nói ra, anh sẽ ở nhà yểm trợ em tối đa.

– Em có một bạn học rất thân, hồi học lớp nhì cũng trung bình như em. Lên lớp nhất anh đó học giỏi hết hồn. Đầu niên học  đến bây giờ tháng nào cũng lên bảng danh dự. Em nghi anh ấy có bí quyết tuyệt diệu hay lượm được cẩm nang của một cao sư. Em hỏi mãi, anh T mới chịu xì ra anh học giỏi là nhờ ăn nước mắm cá linh. Mới đầu anh ấy cũng không biết tại sao.  Năm ngoái anh T tình cờ đọc quyễn  sách nói  về  nhà khoa học Nhật Bổn sau nhiều năm nghiên cứu, ông ta nhận ra một điều  thú vị là  các dân tộc có IQ tương ứng với khối  lượng tiêu thụ nước mắm cả nước. Ông người Nhật  còn  nghi ngờ  một chất lạ trong  nước mắm có thể  giúp mở mang trí tuệ.

– Cho dù có chất đó thì sao? Trí tuệ nhân tạo có thể ví như bãi bồi không nền  thì có khi lở sụp.  Em biết chuyện rùa và thỏ không? Chạy nhanh như thỏ mà không chịu chạy thì cũng thua con rùa bò chậm chạp từng bước. Người trí tuệ  mà lười biếng thì cũng dở ẹt. Em ráng học chăm chỉ  như người bạn đó chớ đừng tìm tòi ba chuyện kỳ thư dị phẩm nữa. Từ nay ăn uống bình thường theo thói quen của em cho ba má không lo lắng. Tới đây vãn tuồng nghen.

Giờ ra chơi trong buổi học sáng hôm sau,  tôi  thuật lại những lời anh N nói hôm qua. Anh T nghe xong, chậm rải trả lời:

– Tao không chối là ở lớp nhì (lớp 4) thì tao cũng  học dở như mầy. Lý do tao học  khá là như vầy, tháng Tư năm rồi, ba má tao lên nhà thương  rước ông cậu bị tai nạn lật xe gãy hai giò. Cậu  về nhà  nghỉ dưỡng,  ba tao tập cậu đi đứng và má tao nấu ăn bồi bổ. Cậu Út cũng  là thầy giáo đang dạy học ở Tân Châu trước ngày tai nạn.  Cậu ngồi không  kiểm tra bài vở, mới lòi ra  trình độ của tao. Ba má tao nhờ cậu dạy kèm tao suốt mùa hè. Trong lúc Tám mầy về Ngã Bảy vui chơi ở quê ngoại,  thì  cậu Út mỗi ngày  chỉ cho tao làm văn làm toán, chỉ tao cách học bài mau thuộc. Dù không thuộc lòng như cháo thì cũng nắm được ý chính để trả lời. Bữa nào tao làm bài không xong, cậu bắt nằm xuống quất  roi  vô đít, đau muốn té… Hai chân cậu băng bột cứng đơ, hai tay còn mạnh thấu trời!

Tôi không cười nỗi, bụng  rối nùi lo âu vì  tháng Năm của năm thi đã đến rồi. Lật bật  tới bãi trường nghỉ hè và sau đó  là thi đệ Thất.  Có muốn giỏi như anh T thì cũng đâu còn đủ thời gian luyện tập. Tôi nói buồn hiu:

– Sao anh không nói sớm vụ ‘sư phụ gãy chân’  truyền nghề, mà ‘đẩy cây’ vụ nước mắm cá linh  làm chi.

– Tại mầy cứ ép tao phải  thú nhận lượm được bí kíp. Mầy nói hoài làm tao bán tín bán nghi tác dụng của kỳ thư dị phẩm. Nhưng vụ nghiên cứu của nhà khoa học Nhật Bổn  thì tao thấy  báo đăng rõ ràng như vậy.  Hay là cần phải “trong uống ngoài thoa” cho tăng hiệu nghiệm?

– Ba tui nói năm nay thi rớt thì vẫn còn đủ tuổi luyện thi năm tới. Năm tới mà  rớt nữa thì về  ấp Năm chia lại một phần trong 20  chục công ruộng  chú tao đang mượn làm.  Chớ mấy tháng nay,  tui sợ mùi nước mắm cá linh lắm rồi!

 

Một Lúa

 

 

(Ảnh do fb Nhanh Le gởi tặng, cảm ơn bạn)

Bài viết  nầy nhắc chuyện hai thằng học trò tiểu học  ném trộm xoài ở  vườn một phú hộ. Một trong hai tên trộm nhí lớn lên mới biết  đó là vườn của ông quan Sáu, hay bà con còn gọi là ông quan Trân, cũng là người anh ruột ông nội của hắn.

Bây giờ thì mọi thứ cổi tàn, vườn xưa đổi chủ.  Ông bà Sáu yên nghỉ nơi mộ phần trên miếng đất nhỏ nhoi kỷ niệm. Cái bờ xe lá me bay của  gia đình họ Nguyễn ngày nào, hôm nay   là một phần trên  con lộ làng từ phía Ông Đốc rẽ theo dấu cũ chợ Tam Bình xưa ra đụng Cầu Hàn.

Bài này đã được đăng trong Sáng tác&Nghiên cứu và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Có 7 phản hồi tại Nước Mắm Cá Linh (2) 

  1. Huong cau nói:

    Bài viết khiến tôi nhớ thời tuổi nhỏ. Tôi thì không lười học vì có ông ba đét đít nhưng lại ham chơi. Chơi và học ngang nhau nên nói chuyện chơi (hái trộm) cũng rành mà học thì cũng OK. Lâu lâu bị đòn vì lén đi chơi không cho ba má biết. Những lần như vậy lại nghe “Phụ mẫu tại đường bất khả viễn du, du tắc hữu phương”!!! Sao tuổi nhỏ nào cũng giống nhau.

    Anh Một Lúa còn nợ phần hai của bài cà phê đó nghe. Chờ hoài bắt mỏi cổ.

  2. Một Lúa nói:

    Chào Hương Cau

    Ly ca-phe số 2 bưng ra lạnh tanh. Ly số 3 bị nghẹn luôn. Hihi

    Cảm ơn nhắc nhở, nhưng cho chút  thông cảm

  3. Huong cau nói:

    Viết số 3 thành số 2. Phần 2 đọc rồi, còn chờ phần 3. Tôi có tật đọc là phải đọc hết. Nửa chừng nghẹn họng!!! Tôi thích uống cà phê lắm. Nghĩ chuyện chi vui quanh ly cà phê đi.

  4. Nguyễn Hoàng Long nói:

    Tui khiếu nại. Dắt anh tui đi vòng vòng làng trên xóm dưới, chỉ được cho ăn mấy miếng xoài tượng chấm nước mắm ớt cay thấu trời rồi dìa! Nghĩ có tức hông?

    • Một Lúa nói:

      Bạn Hoàng Long ơi!

      Anh T bây giờ uống rượu như ba tây, ảnh nói sẽ bù lỗ vụ vòng vòng đó một ‘can nước  nếp’! hihi

       

  5. Âu Tú Vân nói:

    Sống lại tuổi thơ, tuyệt vời! Cám ơn Một Lúa !

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài cùng chủ đề gần đây
Các bài viết mới khác