Tăng quảng hiền văn 2

Ngày đăng: 13/10/2015 10:28:26 Chiều/ ý kiến phản hồi (7)

Tăng quảng hiền văn là tập sách bao gồm nhiều ngạn ngữ dân gian phản ánh đời sống tâm lý của người dân Trung Hoa trong xã hội xưa, “ Tăng quảng hiền văn” là sự thể hiện tư tưởng của Nho Giáo, Đạo Giáo, Lão Giáo, mang tính triết lý cao. Do có một số độc giả trẻ tuổi chưa tiếp xuc với các từ Hán Việt, thầy Đỗ Chiêu Đức đã chịu khó ghi lại rất tỉ mỉ để mọi người có thể lĩnh hội được. Dưới đây là một số câu trong Tăng quảng hiền văn (SOS)

nghichthuyhanhchu

近 水 知 魚 性 , 近 山 識 鳥 音 。
Cận thủy tri ngư tánh, cận sơn thức điểu âm.
TÁNH : còn đọc là Tính. Tính tình hay tánh tình là Cái thói.
NGHĨA CẢ CÂU :
Ở gần nước thì sẽ biết thói quen của cá,( cũng như )  Ở gần núi thì sẽ biết ( phân biệt ) được tiếng hót của các loài chim. Câu nầy chỉ, tùy theo môi trường mà ta đang sống có thể tạo nên cho ta những kỹ năng, khả năng đặc biệt.

 

易 漲 易 退 山 溪 水 , 易 反 易 覆 小 人 心 。

Dị trướng dị thối sơn khê thủy, Dị phản dị phúc tiểu nhân tâm.
DỊ : Hình dung từ, có nghĩa là Dễ, dễ dàng.
Động từ, đọc là DỊCH, có nghĩa là Thay đổi. Vd: Dịch lý.
TRƯỚNG : là Tràn trề. Gồm 3 chấm Thủy chỉ Ý và chữ Trương chỉ Âm.
THỐI : Còn đọc là THOÁI, có nghĩa Trở lui, Thụt lùi, Rút.
KHÊ : Ta đọc trại thành KHE, là Dòng nước từ trong núi chảy ra, nên thường được gọi là Sơn Khê. Tương đương với SUỐI.
PHẢN : là Ngược lại, Chỏi lại, Trở mặt.
PHÚC : là Che phủ, Bao phủ. Vd: Thiên Phúc Địa Tải 天覆地載, là Trời che Đất chở. là Lật nhào,Lật úp. Vd: Phúc chu 覆舟 là Thuyền bị lật úp, là Chìm ghe. là LẬT NGƯỢC LẠI. Vd: Phản Phúc.
NGHĨA CẢ CÂU :
Dễ tràn dễ rút là nước trong khe núi chảy ra, ( hễ mưa xuống là nước tràn lan, còn trời nắng thì nước cạn queo.). Dễ trở mặt và lật ngược lật ngang là lòng dạ của kẻ tiểu nhân. (  Phải nên cẩn thận đề phòng ).

 

運 去 金 成 鐵 , 時 來 鐵 似 金 .
Vận khứ kim thành thiết, thời lai thiết tự kim.
Khi thời vận xoay chuyển đi rồi, tức là khi Hết Thời rồi, thì vàng trở thành sắt ,Ví dụ như trong nạn đói vì khan hiếm lương thực, có vàng cũng không mua được thức ăn. Và… Khi thời vận đến rồi, thì sắt cũng quí tợ như vàng. Ví dụ như sau Thế Chiến thứ 2, sau chiến tranh đổ nát, cần xây dựng lại, nên những nhà đầu cơ buôn bán sắt lại trở nên giàu sụ, vì sắt quí…như vàng !

 

讀 書 須 用 意 , 一 字 值 千 金 。
Độc thư tu dụng ý, Nhất tự trị thiên kim.
ĐỘC THƯ : là Đọc sách, nhưng ở đây có nghĩa là học hành, chớ không phải đọc sách khơi khơi. Vì ngày xưa đọc sách tức là học đó.

TU 須 : là Cần Phải, khác với TU 修 là Sửa Đổi, Tu Tập.
TRỊ : là Đáng Giá. Khi đọc là TRỰC thì có nghĩa là Canh Giữ, Ví dụ : Trực Nhật, Trực Ban.
NGHĨA CẢ CÂU :
Học hành cần phải để ý ( học cho đàng hoàng ), Vì… Một chữ ( nhiều khi )  đáng giá cả ngàn vàng lận !. Ngày xưa học chữ Nho nên Một chữ đáng giá ngàn vàng, ngày nay học Luật, Một Chữ nhiều khi còn đáng giá hơn cả Ngàn Vàng nữa là khác !

 

逢 人 且 說 三 分 話 , 未 可 全 拋 一 片 心 。
Phùng nhân thả thuyết tam phân thoại, Vị khả toàn phao nhất phiến tâm.
THẢ : Chữ Thả ở đây có nghĩa như chữ CHỈ, Chỉ nên.
VỊ KHẢ : là Không Thể, ở đây có nghĩa là Không Nên.
PHAO : là Ném, là Quăng, là Liệng. Ở đây có nghĩa là Trút.
NHẤT PHIẾN : là mạo từ ( article ), có nghĩa Một tấm, một miếng, một mảnh.
NGHĨA CẢ CÂU :
Gặp người nào đó chỉ nên nói ba phần chuyện của mình thôi, chớ không nên trút hết cả bầu tâm sự của mình với người khác. Có nhiều người mới gặp mặt chưa thân thiết là bao mà đã mang cả chuyện gia đình ra mà… tâm sự,  gởi gắm tâm sự không đúng đối tượng, không hợp thời điểm, chẳng những làm cho người… được tâm sự đâm ra nhàm chán, mà lắm khi còn đâm ra bực mình nữa !. Vạch lưng cho người xem thẹo, hại nhiều lợi ít !

 

有 意 栽 花 花 不 發 , 無 心 插 柳 柳 成 陰 。
Hữu ý tài hoa hoa bất phát, Vô tâm tháp liễu liễu thành âm.
TÀI : là Trồng. tài hoa là trồng bông.
PHÁT : là mọc lên, vượt lên. Phát Triển.
THÁP : là cắm, là ghép, là chen vào. như “tháp tùng” chẳng hạn.
ÂM 陰 : là trái với DƯƠNG, Ở đây có nghĩa thông dụng với chữ ÂM có Thảo đầu 蔭, là Bóng Râm, Bóng Mát. Trong câu có nghĩa là Xanh om, Rậm rạp.
NGHĨA CẢ CÂU :
Có ý trồng hoa thì hoa không mọc, Vô tình cắm nhánh liễu (  xuống đất ) thì liễu lại xanh om. Ở đời, có nhiều việc ta cố tâm để làm, mà không có thành tựu gì cả. Còn có những việc ta chỉ làm chơi chơi thôi, không chờ đợi thành tựu, mà lại có kết quả tốt bất ngờ.
Cố ý đeo đuổi, tốn nhiều công sức thời gian để tỏ tình với người nào đó, nhưng họ lại làm ngơ như không hay biết. Có khi, chỉ buông lời trêu ghẹo khơi khơi thôi mà có người lại thương yêu thật tình.

 

畫 虎 畫 皮 難 畫 骨 , 知 人 知 面 不 知 心 。
Họa hổ họa bì nan họa cốt, Tri nhân tri diện bất tri tâm.
HỌA : là vẽ. Chữ nầy được ghép bởi bộ DUẬT 聿 là cây viết,
bên dưới là chữ điền 田 là miếng ruộng và chữ Nhất 一. nghĩa hội ý là  thuở ban sơ người ta dùng cây viết ghi lại miếng đất trồng trọt của mình trong phạm vi giới hạn  ( chữ Nhất ). Nên có nghĩa là vẽ là vậy.              NAN : là khó, khó khăn. Khi đọc là NẠN thì có nghĩa là Tai Nạn.
CỐT : là xương. Nghĩa bóng là cái dáng vẻ bên trong, Vd : CỐT CÁCH.
NGHĨA CẢ CÂU :
Vẽ cọp vẽ da của nó, khó vẽ, nhưng còn vẽ được, chứ xương ở bên trong của nó thì vô phương vẽ được, Cũng như con người, ta chỉ biết bề ngoài, mặt mũi, chớ không thể nào biết được trong lòng của người ta như thế nào !  (tốt hay xấu, thiện hay ác? ).
Đây là kiểu nói theo ngày xưa, chớ hiện nay, vẽ xương cọp đâu có khó khăn gì ! Khoa học kỹ thuật tiến bộ, người ta vẽ cả hình dáng những con vi khuẩn nhỏ hơn mắt thường nhìn thấy cả triệu lần ! Đây là câu nói theo kiểu Lung khởi để đưa vào ý chính ở câu sau là : Lòng người khó lường, ai tốt ai xấu rất khó phân biệt, không thể xem mặt mà bắt hình dong được ! Luôn luôn phải đề phòng cảnh giác với tất cả mọi người chung quanh. Nói thế tuy có hơi bi quan, nhưng “cẩn tắt vô ưu” vẫn hơn !.

 

錢 財 如 糞 土 , 仁 義 值 千 金 。
Tiền tài như phấn thổ, Nhân nghĩa tợ thiên kim.
NGHĨA CÂU NÓI :
Tiền bạc tài sản như phân ( cứt ) như đất, (  ta nói là như cỏ như rác, không có giá trị ). Nhân từ nghĩa hiệp mới đáng giá ngàn vàng. Ý câu nói nầy là đề cao nhân nghĩa , coi nhẹ tiền tài. Vì người đời luôn luôn coi trọng tiền tài hơn nhân nghĩa, câu nói trên thường được nói lại với giọng điệu mỉa mai như sau :
” Tiền tài như ông Tiên Tổ, Nhân nghĩa tợ cục cứt khô.!”
Người đời, ngoài miệng luôn luôn nói nhân nói nghĩa, nhưng trong bụng lại vẫn cứ xem trọng tiền tài hơn.

 

流 水 下 灘 非 有 意 , 白 云 出 岫 本 無 心 。
當 時 若 不 登 高 望 , 誰 信 東 流 海 樣 深 。
Lưu thủy hạ than phi hữu ý, Bạch vân xuất tụ bổn vô tâm.
Đương thời nhược bất đăng cao vọng, Thùy tín đông lưu hải dạng thâm.
THAN : là Cái Bãi. Ví dụ : bãi sông , bãi biển.
TỤ : là hang núi.
NHƯỢC : là nếu, nếu như.

NGHĨA CẢ CÂU :
Nước chảy tuôn xuống dưới bãi là không phải có ý muốn chảy xuống bãi, cũng như mây trắng bay ra khỏi hang núi là do gió đưa tự nhiên, chớ không phải bản tâm mây muốn bay đi. Lúc đó, nếu không có lên trên cao mà nhìn xuống, thì có ai tin được rằng, nước chảy về biển đông là thăm thẳm như thế kia đâu !.
Câu nầy để dùng các trường hợp chỉ sự đưa đẩy tự nhiên, chẳng đặng đừng, những diễn biến tự nhiên mà bản thân mình không thể khống chế được, chớ bản tâm không hề muốn thế.

Đỗ Chiêu Đức

 
 

3+

7 Responses to Tăng quảng hiền văn 2

  1. Chiêu Đức says:

    HOÀNH CHÂU.
                      Rất cám ơn đã Diễn Nôm lại bài TQHV 1.
          Anh Đức chỉ nói chơi thôi, không biết anh Út có chịu in không ? Nhưng dù sao đây cũng là tác phẩm ” gối đầu nằm ” của nhiều người, diễn nôm hay như Hoành Châu sẽ có khối người thích đó !
           Xin chân thành CÁM ƠN HOÀNH CHÂU cuả gia đình C trước !    Thầy đồ dõm Đỗ Chiêu Đức.

    0
  2. Hoành Châu says:

    Thầy  Đỗ Chiêu Đức  và anh Út Hoàng Hưng ,
    Vì Hoành Châu th1ch hoạt động trên  trang  này,,, không  quan tâm  bài được chọn  đăng  ở đâu đâu   hay không , chỉ cần  biết trên trang  giải  trí  này , bài  của  mình  đủ độ  chín để phục  vụ  độc  gjả  chưa? Mình chỉ làm những  gì mình thích  , vì hôm trước  quá bận  nên  làm  rời tường phần  áng  văn  hay ( giữa các  giờ   giải  lao  ) , nay  có chút  thời  giờ kết  lại cho  đạt  hơn   đó mà   !! Hihi                      Hoành Châu  (Gia đình C )

    0
  3. Nguyễn Thị Hạnh says:

    Bao giờ in …QUẢNG HIỀN VĂN

    Thầy đồ nhớ tặng bạn văn nghen Thầy!?

    0
  4. Hoành Châu says:

    Thầy Đỗ Chiêu Đức ,
    Tăng Quảng Hiền Văn  ( 2 ) lần này gồm 9 nôi dung ,Hoành Châu xin  chia xè trước 4 nội dung ,
    **
    1./ Cá  cua  mùa  nước  lớn nào  ?
    Chim  muông  tháng  mấy  bay   cao  tung   trời   ?
    Ở  đâu  quen  đó   ai   ơi
    Đồng  bằng  dễ  dãi  ,  núi  đồi  khắc  khe
    Môi  trường  ảnh  hưởng  lắm  nghe
    Quyết   định  sức  khỏe  ,  kỷ  năng  dân  làng   !
    **
    2./  Mưa  khe  suối  , nước  tuôn  tràn
    Mùa  khô  nắng  hạn , hoang  mang  lũ  cò
    Tiểu  nhân  trở  mặt  quanh  co
    Dặn  lòng  ta   phải  đắn   đo  đề  phòng  !
    **
    3./Hết  thời  vàng  cũng  bằng  không
    Chiến tranh  đói  khát ,  ai  mong  ôm  vàng  !
    Được  thời  sắt  cũng  ngang  hàng
    Sắt  được  trọng  dụng   trong  làng   dựng  xây
    Sau  Đại  thế  chiến  thứ  hai
    Vàng  như  bị ” lép ” thua  ngay  sắt  liền  !
    **
    4./Xưa  học ,, đọc   sách  Thánh  hiền
    Tu  nhân  tích  đức , bút  nghiên  nhịp  nhàng
    Ngày  nay   cũng  học  đàng  hoàng
    Nhiều  khi  một  chữ  đáng  ngàn  lượng  kim   !
    **
    Hoành Châu  (Gia đình C )
    15/10/2015

    0
  5. Hoành Châu says:

    Thầy , Hoành Châu xin   diễn thành Lục Bát  5 nội dung   kế tiếp  :
    **
    5./Không  nên  thổ  lộ  chuyện  mình
    Với người  lạ ,  không  thâm  tình  với   ta  !
    Lời  không  hay ,  nói  vào  ra
    Cho  người  xem  thẹo  ,  ấy  là  không  thanh
    6,/Nhiều   khi  cố  ý  : không  thành
    Hao  công ,  tốn  của , độc  hành :   buồn  thay  !
    Vô  tình  lắm  lúc  lại  hay
    Vô  ưu  ,  vô  cảm  được  vài   yêu   thương
    7,/Lòng  người  khó  hiểu   khó  lường
    Nói  nam  nghĩ  bắc   , vấn   vương  chập  chờn
    Đề  phòng  kẻ  xấu  vẫn  hơn
    Không  lo  phiền  toái  ,   chẳng   hờn  si ,  sân  !
    8,/Mở  miệng  nói  nghĩa   nói  nhân
    Bụng dạ   luôn   nghĩ  , cân  phân  bạc  tiền
    Nhân  từ  nghĩa  hiệp  an  nhiên
    Ân  đãi  triết  hiền  ,  đáng  giá  nghìn  kim  !
    9,/Đời  anh  cam   chịu  im  lìm
    Đời  em  bỗng  chốc  lặng  chìm  thế  ni  ,
    Đẩy  đưa  sum  họp ,  chia  ly
    Chẳng  ai  khống  chế ,  so  bì  hơn   thua   !
    Ví  dầu  tình  thế  đẩy  đưa
    Bằng  lòng  số  phận,  xin  thưa  an  phần  !
    **
    Hoành Châu  (Gia đình C )
    18/10/2015

    0
  6. Khoa Lữ says:

    Cám ơn thầy nhiều lắm

    0
  7. Khoa Lữ says:

    Cận thủy tri ngư tánh, cận sơn thức điểu âm.
    Gần nước biết tính cá ,gần núi hiểu tiếng chim
    Triết lý trong câu này là ở chỗ giữ  “Tri” và “Thức” Nếu biết chưa chắc hiểu nếu hiểu là đã biết…. 😀

     

    0

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Các bài viết mới khác